کاهش وزن ناگهانی دلایل زیادی دارد. اگر در عرض ۶-۱۲ ماه گذشته، بیش از ۵ درصد وزن خود را از دست داده‌اید، بهتر است با پزشک مشورت نمایید؛ به‌خصوص اگر سن‌ بالایی دارید. در این مقاله به بررسی تمامی دلایل احتمالی کاهش وزن ناگهانی خواهیم پرداخت؛ اگر درگیر این عارضه شده اید؛ علائم را با دقت مطالعه نمایید تا دراسرع وقت پیگیری های لازم صورت پذیرد.دلایل احتمالی کاهش وزن غیر قابل توجیه عبارتند از:

دلایل مربوط به غدد درون ریز شامل:

۱-پرکاری تیروئید (تیروئید بیش از حد فعال):

زمانی که غده تیروئید شروع به ترشح بی رویه هورمون های تیروئیدی میکند؛ سطح متابولیسم و سوخت و ساز بدن بالا رفته و در این زمان کالری بیشتری سوزانده می شود.علائم دیگری از پرکاری تیروئید عبارتند از:

  • ضربان قلب نامنظم
  • استرس و اضطراب
  • خستگی
  • بالا رفتن دمای بدن
  • مشکل در خوابیدن
  • لرزش دست
  • به هم ریختگی در چرخه قاعدگی خانم ها

دلائل احتمالی پرکاری تیروئید عبارتند از:

  • بیماری گریوز
  • تیروئیدیت (ملتهب شدن غده تیروئید)
  • مصرف بیش از حد نمک یددار
  • مصرف بیش از حد داروهای کم کاری تیروئید

دیابت

۲-دیابت:

قند (گلوکز) موجود در خون توسط هورمون انسولین به انرژی موردنیاز سلول های بدن تبدیل شده؛ در بیماری دیابت یا نمی‌توانید انسولین تولید کنید یا اینکه نمی‌توانید از آن برای تبدیل قند به انرژی استفاده کنید. بنابراین زمانی که سوخت به سلول ها نرسد، بدن تصور می کند که گرسنه اید و شروع به سوزاندن عضلات و چربی سوزی می کند. و از طرفی قند بدون استفاده از طریق ادرار دفع میگردد. در این صورت وزن از دست می دهید.

دیگرعلائم دیابت:

  • تکرر ادرار
  • کم آبی بدن
  • خستگی
  • تاری دید
  • تشنگی زیاد
  • گرسنگی زیاد

۳-بیماری آدیسون:

بیماری آدیسون یک بیماری خود ایمنی ست که سیستم ایمنی بدن به غدد آدرنال حمله کرده و ترشح هورمون کورتیزول دچاراختلال می گردد از آنجایی که این هورمون عملکردهای بسیاری از جمله سوخت و ساز و اشتها را تنظیم می نماید. سطح پایین آن باعث کاهش اشتها و کاهش وزن می گردد.

علائم دیگر شامل:

  • فشار خون پایین
  • خستگی مزمن
  • ضعف عضلانی
  • هوس خوردن نمک
  • هیپرپیگمانتاسیون

عفونت ها

عفونت با ویروس ها ، باکتری و انگل علل غیرمعمولی نیستند و شامل عفونت هایی مانند:

HIV-1:

در این بیماری سلول های ایمنی بدن (سلول های T) مورد حمله قرار گرفته و سیستم ایمنی دچار اختلال می گردد. علائمی همچون گلودرد، زخم های دهان و خستگی، غذا خوردن را دشوار میکنند و در حالت پیشرفته این بیماری شاهد کاهش وزن خواهیم بود.

علائم دیگر HIV عبارتند از:

  • تب
  • لرز
  • گرگرفتی
  • عرق کردن های شبانه
  • تورم غدد لنفاوی
  • درد عضلانی

۲-سل:

سل بیماری مسری ست که ریه ها را درگیر می کند. عامل این بیماری یک باکتری به نام    مایکو باکتریوم توبرکلوزیس می باشد.کاهش وزن و کاهش اشتها از علائم اصلی این بیماری هستند.

دیگر علائم شامل:

  • سرفه های بد (ممکن است سه هفته یا بیشتر طول بکشند)
  • درد قفسه سینه
  • سرفه های خونی یا خلطی
  • خستگی
  • عرق کردن های شبانه
  • لرز
  • تب
  • آندوکاردیت (عفونت دریچه های قلب):

این عفونت توسط باکتری های وارد شده به جریان خون ایجاد می شود این باکتری‌ها می‌توانند روی دریچه‌های قلب قرار بگیرند و باعث عفونت اندوکارد (لایه داخلی قلب) شوند. این مسئله ممکن است با بی اشتهایی همراه شود. بالا رفتن حرارت بدن نیز سرعت سوخت و ساز را افزایش می دهد که منجر به کاهش وزن می گردد.مطالعه ای نشان داده افرادی که از سلامتی دندان برخوردار نیستند یا در حین مسواک زدن خونریزی می‌کنند، خطر بیشتری آن‌ها را برای مبتلا شدن به این بیماری تهدید می‌کند.

علائم دیگر شامل:

  • دردشکمی
  • دردقفسه سینه
  • سختی در تنفس
  • سرفه کردن با یا بدون خونریزی
  • عرق کردن شبانه
  • سردرد
  • کمردرد
  • ایجاد نقاط قرمز یا بنفش روی پوست

سرطان:

کاهش وزن ممکن است اولین نشانه سرطان های مرتبط با خون مانند سرطان خون و لنفوم ، یا تومورهای جامد، مانند سرطان ریه (به ویژه آدنوکارسینومای ریه) ، سرطان روده بزرگ ، سرطان تخمدان و سرطان لوزالمعده باشد. کاهش وزن همچنین می تواند در صورت عود تومور در مراحل اولیه (مانند سرطان پستان) رخ دهد.همچنین از اولین نشانه های ابتلا به سرطان های پانکراس، ریه، معده و مری کاهش وزن ناگهانی به مقدار ۵ کیلو یا بیشتر است؛

نشانه های اولیه سرطان عبارتند از:

  • تب
  • خستگی
  • درد
  • تغییر در پوست
  • گاهی نیز سرطان هیچگونه علامتی را از خود نشان نمی دهد.

مشکلات گوارشی:

این موارد شامل بیماری:

۱-زخم معده:

این بیماری به علت وجود زخمی باز در سطح داخلی معده و قسمت فوقانی روده کوچک ایجاد می گردد. عفونت ناشی از باکتری هلیکوباکترپیلوری، استفاده بیش از حد از مسکن ها مانند ایبوپروفن، آسپرین و ناپروکسن سدیم و… از علل ایجاد این بیماری هستند.

شایع ترین علامت ان سوزش معده می باشد. و به دلیل حس درد در زمان غذا خوردن فرد تمایل کمتری به خوردن خواهد داشت و به همین دلیل همراه با کاهش وزن خواهد بود.

دیگر علائم:

  • نفخ
  • داشتن حالت تهوع یا استفراغ
  • احساس درد خفیف در معده
  • سوزش معده
  • رفلاکس اسید معده
  • احساس سوزش در قفسه سینه
  • عدم تمایل به غذا خوردن به علت درد
  • احساس سیری آسان

۲-سلیاک:

بیماری سلیاک یک بیماری تغذیه ای مزمن است که باعث اشکال در جذب مواد مغذی می شود.  التهاب روده هنگامی آغاز می شود که یک بیمار سلیاکی شروع به خوردن غذاهای حاوی گلوتن کند. گلوتن پروتئینی است که در گندم ، جو ، چاودار و خانواده حبوبات یافت می شود. جودوسر برای بیماران سلیاکی مضر نیست ، اما در سلیاکی ها توصیه نمی شود. واکنش سیستم ایمنی برضد گلوتن ، باعث واکنش التهابی در دیواره روده می شود .در حالت طبیعی مخاط روده کوچک با میلیونها پرز پوشیده شده که سطح جذب روده را افزایش می دهند.در این بیماری پرزها عملکرد خود را از دست داده و همین مسئله باعث عدم جذب و کاهش وزن فرد خواهد شد.

از دیگر علائم:

  • درد شکمی
  • نفخ وگاز
  • اسهال
  • مدفوع بدبو
  • کاهش وزن
  • کم خونی
  • رشد کم یا کاهش وزن در کودکان

زخم-معده

۳-بیماری التهابی روده:

به بیماری هایی که موجب التهاب جدار روده ها می شوند اطلاق میشود. مهمترین این بیماری ها دو بیماری کولیت اولسروز و کرون که از جهاتیدارای شباهت هایی هستند می باشد.التهاب روده سبب اختلال در ترشح هورمون گرلین (هورمون گرسنگی) و لپتین (هورمون سیری) می شود و در نتیجه این اختلال باعث از دست دادن اشتها و کاهش وزن می گردد.

 دیگر علائم کولیت اولسروز:

  • علائم کولیت اولسروز مربوط به اختلال در حرکات
  • روده است.
  • اجابت مزاج مکرر به صورت دفع مدفوع شل
  • دفع خون و چرک در مدفوع
  • اسهال خونی (دفع خون در مدفوع شل و آبکی)
  • خونریزی از مقعد
  • احساس دفع ناقص و باقیماندن مدفوع در شکم
  • احساس فوریت برای دفع
  • درد شدید همزمان با حرکات روده

نشانه های بیماری کرون:

  • درد شکم و نفخ بعد از خوردن غذا
  • ایجاد زخم در ناحیه مقعد
  • تب بالا و لرز
  • ایجاد فیستول (سوراخ های غیرطبیعی در داخل
  • دستگاه گوارش به سایر نقاط بدن )
  • تنگ شدن مجرای دستگاه گوارش (ایجاد تنگی
  • در روده باریک و یا روده بزرگ )

۴-پانکراتیت:

پانکراتیت یا التهاب لوزالمعده نوعی التهاب در لوزالمعده است. لوزالمعده در قسمت عقب شکم قرار دارد و آنزیم‌هایی برای هضم راحت‌تر غذا ترشح می‌کند. علاوه‌ بر این، مدیریت گلوکز(سوخت سلول) در بدن هم به‌عهده پانکراس یا لوزالمعده است.

علائم شامل:

  • دردی که در قسمت بالایی بدن احساس می‌شود و در کمر و پشت به‌صورت نواری از درد می‌پیچد
  • مشکل در هاضمه و گوارش
  • حالت تهوع یا استفراغ
  • آزردگی در ناحیه شکم
  • کاهش وزن غیرارادی
  • نفخ شکم و تورم آن
  • تب

نارسایی قلبی:

نارسایی قلب زمانی رخ می هد که قلب با خون کافی پر نشود و یا با نیروی کافی خون را پمپاژ نکند و یا هر دو مورد همزمان رخ دهد.

در این بیماری سیستم گوارش خون کافی دریافت نمی کند و این حالت باعث بروز حالت تهوع و سیری زودهنگام خواهد شد. همچنین التهاب در بافت آسیب دیده قلب سوخت و ساز را افزایش می دهد و سبب کاهش وزن ناگهانی می گردد.

دیگر علائم:

  • تنگی نفس
  • سرفه های پی در پی
  • ورم کردن
  • خستگی
  • ضربان قلب سریع

بیماری انسداد مزمن ریوی (COPD):

بیماری انسداد ریوی مزمن منجر به اختلال عملکرد ریه ها میشود. مجاری هوا تنگ و ملتهب میشوند. این بیماری دو جزء اصلی دارد: برونشیت یا برونشیولیت مزمن و آمفیزم.

برونشیولیت مزمن، التهاب پایدار نایژک ها (مجاری کوچک هوا در ریه) است که منجر به سرفه و ایجاد خلط میشود. آمفیزم به این معنا است که بافت ریه آسیب دیده و کیسه های هوایی از بین رفته اند،

و این امر منجر به جذب کمتر اکسیژن از ریه ها به جریان خون میشود.

در مراحل بعد، این بیماری سبب کاهش وزن می شود. تنفس سخت، کالری بیشتری را می سوزاند. در واقع کسی که دچار بیماری مزمن انسدادی ریه است برای تنفس نسبت به یک فرد عادی ۱۰ برابر بیشتر کالری مصرف می کند. همچنین خوردن و تنفس همزمان برای این افراد بسیار ناراحت کننده است.

علائم اولیه شامل:

  • تنگی نفس
  • خس خس کردن
  • گرفتگی قفسه سینه
  • سرفه خفیف با و بدون خلط

علائم شدیدتر:

  • ورم کردن پاها، زانوها یا کف پا
  • استقامت عضلانی پایین
  • خستگی

دلیل اصلی این بیماری سیگار کشیدن، قرار گرفتن در معرض هوای آلوده و گرد و خاک است.

بیماری لوپوس:

لوپوس یک بیماری خودایمنی است که سیستم ایمنی بدن به اعضای بدنی به خصوص پوست، مفاصل، کلیه ها و سیستم عصبی مرکزی حمله می کند.همچنین لوپوس در جذب مواد مغذی در سیستم گوارشی مشکل ایجاد میکند. بنابراین فرد مبتلا دچار کاهش وزن ناگهانی می شود. همچنین فرد به صورت مداوم احساس خستگی و کسالت می کند.

درگیری های دهانی:

این موارد شامل بیماری لثه ، پوسیدگی دندان ، زخم دهان یا بریس است.که خوردن را برای فرد دشوار کرده و به این ترتیب کاهش وزن رخ می دهد.

اختلالات خوردن:

۱-تغذیه نامناسب:

این مورد ممکن است به دلیل انتخاب نادرست غذا )هله هوله خواری و عدم دریافت درست هرم غذایی) یا امور مالی باشد که خرید غذا را محدود می کند (گرسنگی).

۲-بی اشتهایی عصبی و پرخوری عصبی:

بی اشتهایی عصبی و پرخوری عصبی (چرا که فرد انچه را که خورده بازمی گرداند) می توانند باعث لاغری شوند و افرادی که با این شرایط کنار می آیند ممکن است اهمیت کاهش وزن خود را درک نکنند.

مسائل روانی:

این موارد شامل افسردگی و اضطراب است.گاهی به دلیل برخی مشکلات از قبیل تصادف، مرگ عزیزان و .. دچار استرس و افسردگی می شوید و ممکن است مقدار غذایتان تغییر کند. بعضی افراد میل کمتری به خوردن دارند و دچار کاهش وزن می شوند. در موارد شدید مراجعه به پزشک میتواند کمک کننده باشد.

داروها

داروها:

داروها ممکن است مستقیماً باعث کاهش وزن شوند (با افزایش سطح سوخت و ساز بدن و کالری سوزی بیشتر) ، یا باعث حالت تهوع و کاهش اشتها شوند و منجر به کاهش وزن شوند.این داروها شامل داروهای محرک، داروهای شیمی درمانی، داروهای ضد افسردگی و داروهای بیماری دیابت نوع ۲ هستند.سو مصرف مواد مخدر، مصرف الکل (به دلیل تشدید حس سیری و ریسک ابتلا به زخم معده) و همچنین مصرف بیش از حد و بدون نسخه ملین ها نیز باعث بروز این مشکل خواهند شد.اگر با مصرف دارو شاهد کاهش اشتها و وزن‌تان بودید، با پزشک مشورت کنید.

بیماری های عصبی:

این موارد شامل بیماری پارکینسون و بیماری آلزایمر است.

۱-پارکینسون: در این بیماری، سلول های سازنده دوپامین (ماده ی شیمیایی که در مغز به ارتباط سلول های عصبی کمک می کند) متوقف شده و در نتیجه دوپامین کاهش می یابد. با از بین رفتن سلول هایی که ترشح دوپامین را به عهده دارند مغز پیام های لازم در مورد چگونگی حرکت و زمان حرکت را دریافت نمی کند و این امر باعث از بین رفتن تدریجی کنترل عضلات می شود.

علائم اولیه شامل:

  • لرزش یا ترمور(در حین استراحت)
  • کندی حرکت
  • سفتی و خشکی اندام ها

    علائم بیشتر شامل:

  • بی قراری در خواب و یا خستگی در طول روز
  • صدای یکنواخت و یا لکنت زبان
  • دشواری در بلع
  • مشکلات حافظه گیجی یا زوال عقل
  • پوست چرب
  • یبوست.

۲-آلزایمر: در این بیماری فرد به دلیل فراموشی تغذیه درستی نداشته و به همین دلیل درگیر کاهش وزن خواهد شد.